Κάτι τρέχει στον Έβρο

Σε μια βαρυσήμαντη παρέμβαση-καταγγελία για τα τεκταινόμενα γύρω από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού προχωρά ο Σύλλογος Εργαζομένων της «Εγνατία Οδός Α.Ε.».

Mε σχετικό Δελτίο Τύπου που εξέδωσε, το προσωπικό του δημόσιου φορέα, που διαχειρίστηκε το έργο για τρεις δεκαετίες (1995-2025), εξαπολύει ευθείες βολές κατά της κυβέρνησης, κάνοντας λόγο για αποφάσεις που βλάπτουν το δημόσιο συμφέρον και εξυπηρετούν τα συμφέροντα του ιδιώτη παραχωρησιούχου.

Όπως υπογραμμίζουν στην ανακοίνωσή τους οι εργαζόμενοι, παρά το γεγονός ότι «κατ' επιλογή της κυβέρνησης» αποξενώθηκαν πλήρως από το αντικείμενο εργασίας τους, θεωρούν «όχι μόνο δικαίωμα αλλά και υποχρέωση απέναντι στην κοινωνία» να σχολιάζουν τη διαχείριση του αυτοκινητόδρομου, επικαλούμενοι την πολυετή εμπειρία τους με «ουσιαστικό εργοδότη τον Έλληνα πολίτη». Δεσμεύονται, μάλιστα, ότι θα συνεχίσουν τον έλεγχο από οποιαδήποτε εργασιακή θέση κι αν βρεθούν στο μέλλον.

Σύμφωνα με τους εργαζόμενους, η κυβέρνηση αγνόησε τις επισημάνσεις κομμάτων και φορέων για τη διατήρηση της «Εγνατία Οδός Α.Ε.» ως τεχνικού και οικονομικού ελεγκτή της σύμβασης. Αντίθετα, προχώρησε σε ρυθμίσεις που οδηγούν στην ουσιαστική διάλυση της εταιρείας και στη μετακίνηση του έμπειρου προσωπικού σε άσχετες θέσεις. Κατά την εκτίμηση του Συλλόγου, η επιλογή αυτή δεν ήταν τυχαία, αλλά αποσκοπούσε στο να μην υπάρχει κανένα εμπόδιο στην εφαρμογή επιζήμιων τροποποιήσεων.

Επιπλέον, καταγγέλλεται η διαδικασία ψήφισης του σχετικού νόμου τον Δεκέμβριο του 2025, ο οποίος κατατέθηκε μεσάνυχτα Παρασκευής και ψηφίστηκε με διαδικασίες fast-track μέσα σε δύο μόλις εργάσιμες ημέρες, χωρίς να κατατεθούν καν στη Βουλή τα κρίσιμα παραρτήματα της σύμβασης.

Το πλέον σοβαρό σημείο της καταγγελίας των εργαζομένων εστιάζει στις τροποποιήσεις των όρων της σύμβασης που έγιναν μετά τη λήξη του διαγωνισμού. Ειδικότερα, υποστηρίζουν ότι:

Ενώ η αδειοδότηση των σηράγγων από το Δημόσιο βρισκόταν στο 90%, η κυβέρνηση ανέθεσε «εν λευκώ» στον παραχωρησιούχο την επανεκκίνηση των διαδικασιών, βαφτίζοντας τις εργασίες ως «απαραίτητες για την αδειοδότηση», παρότι στην αρχική σύμβαση οριζόταν ότι ο ιδιώτης παραλαμβάνει τον δρόμο ως έχει.

Η τροπολογία που πέρασε στις 31/7/2026 δεσμεύει ακόμη και τα αποθεματικά της «Εγνατία Οδός Α.Ε.», ώστε μέχρι το 2030 ο ιδιώτης να λάβει επιπλέον 240 εκατομμύρια ευρώ δημόσιου χρήματος (πέραν της αρχικής αποζημίωσης των 180 εκατ. €), χωρίς μάλιστα να υπάρχει ανώτατο όριο.

Το Υπουργείο προχώρησε σε ουσιαστική απευθείας ανάθεση έργων εκατοντάδων εκατομμυρίων, τα οποία, αν και χρηματοδοτούνται 100% από το Δημόσιο, δεν θα υπόκεινται σε δημόσιο έλεγχο αλλά στον «Ανεξάρτητο Μηχανικό» που πληρώνεται από τον ίδιο τον παραχωρησιούχο.

Οι εργαζόμενοι σημειώνουν ότι οι αλλαγές αυτές εγείρουν μείζονα ζητήματα παραβίασης της αρχής της ίσης μεταχείρισης και του υγιούς ανταγωνισμού. Κλείνοντας το Δελτίο Τύπου, με τη συμπλήρωση των πρώτων επτά μηνών λειτουργίας από τον ιδιώτη, προαναγγέλλουν ότι θα επανέλθουν με αναλυτικά στοιχεία και σχόλια για τα πεπραγμένα της νέας διοίκησης στον αυτοκινητόδρομο.

Αναλυτικά η ανακοίνωση:

Ως εργαζόμενοι της «Εγνατία Οδός ΑΕ», του κρατικού φορέα που επί 30 έτη (1995-2025) διαχειρίστηκε τη μελέτη, κατασκευή, λειτουργία και εκμετάλλευση της Εγνατίας Οδού και των Κάθετων Αξόνων (καθώς και πολλά άλλα έργα ολοκληρωμένα ή σε εξέλιξη), θεωρούμε ότι υπό τις νέες συνθήκες μετά την ιδιωτικοποίηση και παραχώρησης της Εγνατίας Οδού έχουμε όχι μόνο το δικαίωμα, αλλά και υποχρέωση απέναντι στην κοινωνία, να προβαίνουμε σε σχολιασμό για τα τεκταινόμενα στη διαχείριση του αυτοκινητόδρομου με βάση και την εκτεταμένη εμπειρία που αποκτήσαμε με ουσιαστικό εργοδότη τον Έλληνα πολίτη. Δεσμευόμαστε δε, ότι παρότι έχουμε -κατ' επιλογή της κυβέρνησης- αποξενωθεί πλήρως από το έργο που διαχειριστήκαμε, θα συνεχίζουμε να σχολιάζουμε ό,τι συμβαίνει σε σχέση με την Εγνατία Οδό από οποιαδήποτε εργασιακή θέση και αν βρισκόμαστε.

Σημειώνεται ότι, παρά τη σχεδόν καθολική επισήμανση από κόμματα και κοινωνικούς φορείς της διατήρησης της «Εγνατία Οδός Α.Ε.» και του έμπειρου προσωπικού της για την υποστήριξη του Δημοσίου για την εποπτεία της τεχνικά, νομικά και οικονομικά σύνθετης σύμβασης παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, η Κυβέρνηση επέλεξε κατά την κύρωση της σύμβασης στη Βουλή να ενσωματώσει ρύθμιση που οδηγεί στην ουσιαστική διάλυση της «Εγνατία Οδός Α.Ε.» με μετακίνηση του προσωπικού σε θέσεις που δεν θα έχουν ουδεμία εμπλοκή με τη σύμβαση παραχώρησης. Η επιλογή αυτή εκτιμούμε ότι δεν ήταν τυχαία αλλά εξυπηρετούσε την επιθυμία αμφότερων των συμβαλλόμενων της σύμβασης παραχώρησης ώστε να εφαρμόσουν χωρίς εμπόδια την βλαπτική για το δημόσιο συμφέρον υπογεγραμμένη τροποποίηση. Η ολοκλήρωση της πράξης αυτής έγινε με την τροπολογία που πέρασε 31/7/2026, στο κλείσιμο του θερινού τμήματος της βουλής, όπου δεσμευτήκαν ακόμη και τα αποθεματικά της Εγνατία Οδού Α.Ε. ώστε μέχρι το 2030 να λάβει ο ιδιώτης παραχωρησιούχος επιπλέον 240 εκ € δημόσιο χρήμα . (δείτε σχετικό link)

Υπενθυμίζουμε ότι οι διαδικασίες ιδιωτικοποίησης της Εγνατίας Οδού ξεκίνησαν από το 2011 ως υποχρέωση του 1ου Μνημονίου και η επίσημη έναρξη της παραχώρησης έγινε το 2026. Η Εγνατία Οδός Α.Ε. βίωνε το ασφυκτικό καθεστώς της επικείμενης παραχώρησης επί 15 ολόκληρα έτη!
Για την εκκίνηση της σύμβασης μέσω της κύρωσης της με Νόμο από τη Βουλή, η κυβέρνηση κατέθεσε το σχέδιο νόμου τα μεσάνυχτα της Παρασκευής 5/12/2025 και επέβαλε την ψήφισή του με διαδικασίες fast track την Τετάρτη 10/12/2025, παρά τις αντιδράσεις όλων των κομμάτων για το εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα αλλά και για το γεγονός ότι δεν κατατέθηκαν στη Βουλή τα κρίσιμα παραρτήματα τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της σύμβασης. Οι βουλευτές κλήθηκαν να κρίνουν εντός 2 εργάσιμων ημερών τους όρους μιας σύμβασης τεράστιου οικονομικού και τεχνικού αντικειμένου που αφορά σημαντική υποδομή της χώρας και επηρεάζει όλη τη Βόρεια Ελλάδα.

Επιπλέον, ενώ οι όροι της σύμβασης καθορίζονταν στη διαγωνιστική διαδικασία, η κυβέρνηση επέλεξε μετά το πέρας του διαγωνισμού, να προβεί σε τροποποιήσεις βασικών όρων της σύμβασης μείζονος τεχνικής και οικονομικής σημασίας. Η πλέον σημαντική τροποποίηση ήταν η ανάθεση στον παραχωρησιούχο της εν λευκώ επανεκκίνησης των διαδικασιών πιστοποίησης όλων των σηράγγων (αδειοδοτημένων και μη) τη στιγμή που η διαδικασία αδειοδότησης από το Δημόσιο (Εγνατία Οδός Α.Ε. και Υπουργείο Υποδομών) ήταν σε στάδιο ολοκλήρωσης κατά 90%. Κατά συνέπεια, η τροποποίηση της σύμβασης παρέχει στον παραχωρησιούχο με ασαφείς όρους τη δυνατότητα να προβεί εκ νέου σε εργασίες και μέτρα και να αποζημιωθεί αρχικώς με 180 εκ.€, ακολούθως με εξασφαλισμένα 240 εκ.€ από τα αποθεματικά της Εγνατίας Οδού Α.Ε. και τυχόν αδιευκρίνιστο επιπλέον ποσό χωρίς οροφή. Η τροποποίηση μεταβάλλει ουσιωδώς το αρχικό αντικείμενο της σύμβασης, καθώς προστίθενται νέα τεχνικά αντικείμενα τα οποία δεν είχαν τεθεί υπόψη των συμμετεχόντων κατά τη διαδικασία υποβολής των προσφορών τους. Η μεταβολή αυτή εγείρει σοβαρά ζητήματα ως προς την τήρηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης και του υγιούς ανταγωνισμού κατά τη διαγωνιστική διαδικασία.

Αυτό που συμφώνησε το Υπουργείο με τον Παραχωρησιούχο είναι να του αναθέσει εν λευκώ, χωρίς κριτήρια και με αδρή αποζημίωση εκατοντάδων εκατομμυρίων Ευρώ την πλήρη ανακαίνιση και εκσυγχρονισμό όλων ανεξαιρέτως των σηράγγων, παρότι στην αρχική σύμβαση ορίζονταν ότι ο παραχωρησιούχος παραλαμβάνει την οδό ως έχει. Οι εργασίες αυτές παρότι δεν αποτελούσαν προϋπόθεση για την αδειοδότηση των σηράγγων (και φυσικά πριν την παραχώρηση σε διαδοχικές επιθεωρήσεις του έργου από το Υπουργείο ουδέποτε είχαν ζητηθεί από την "Εγνατία Οδός Α.Ε."), μετά από τη συμφωνία της τελευταίας στιγμής μεταξύ Υπουργείου και Παραχωρησούχου, μετονομάστηκαν και βαφτίστηκαν ως εργασίες απαραίτητες για την αδειοδότηση των σηράγγων, ώστε να παρακαμφθεί ο σκόπελος των όρων της αρχικής σύμβασης, όπου ήταν σαφές ότι όποιες μελλοντικές εργασίες απαιτηθούν θα αποτελούσαν οικονομικές υποχρεώσεις του παραχωρησιούχου.

Το Υπουργείο λοιπόν αποφάσισε να κάνει απευθείας ανάθεση έργου στον παραχωρησιούχο, για εργασίες αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Παρότι οι εργασίες θα εκτελεστούν με 100% δημόσια χρηματοδότηση, δεν προβλέφθηκε δημόσια επίβλεψή τους αφού ο έλεγχος θα γίνεται από τον ενδιάμεσο «Ανεξάρτητο Μηχανικό» ο οποίος πληρώνεται από τον παραχωρησιούχο.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο παραχωρησιούχος έχει ήδη ολοκληρώσει το πρώτο επτάμηνο (από την 1η Ιανουαρίου 2026), λειτουργίας συντήρησης και εκμετάλλευσης της Εγνατίας Οδού. Με αυτή την ευκαιρία και παρατηρώντας τα τεκταινόμενα, παραθέτουμε τις απόψεις/σχόλιά μας για τα επιμέρους ζητήματα λειτουργίας του αυτοκινητόδρομου από τον παραχωρησιούχο αλλά και τα οικονομικά μεγέθη της σύμβασης παραχώρησης: