Ε - ΑΤΡΙΚΑ

«Γυναίκα» και «Δίαιτα»  είναι δύο έννοιες στενά συνδεδεμένες, τι γίνεται όμως όταν σ’ αυτή τη σχέση το πάνω χέρι, το έχει η «δίαιτα» και όχι η «γυναίκα»; H νευρική ανορεξία είναι μία από τις συχνότερες διατροφικές διαταραχές, κερδίζοντας έδαφος χρόνο με το χρόνο.

Η νευρική ανορεξία (Anorexia nervosa) πιο γνωστή ως ανορεξία είναι μια διατροφική διαταραχή που χαρακτηρίζεται κυρίως από άρνηση για διατήρηση ενός υγιούς φυσιολογικού βάρους και έναν μανιώδη φόβο για την απόκτηση βάρους σε συνδυασμό με μια διαστρεβλωμένη εικόνα για τον εαυτό τους.

Ρωτήσαμε λοιπόν τον γενικό/οικογενειακό γιατρό Βασίλειο Τσιρτσίδη που δραστηριοποιείται στην πόλη των Φερών και της Αλεξανδρούπολης, να μας ενημερώσει και να μας υπογραμμίσει όλα όσα πρέπει να ξέρουμε για την νευρική ανορεξία, για την απώλεια βάρους και την αδυναμία.

- Γιατρέ πολλές φορές λέμε ότι "έχω ανορεξία"; Τι σημαίνει αυτό;

Η όρεξη είναι ευχάριστο αίσθημα που σχετίζεται με προηγούμενες γευστικές εμπειρίες. Πολλές φορές, "ανορεξία" που περιγράφει ο άρρωστος είναι στην πραγματικότητα εκλεκτική όρεξη για ορισμένα φαγητά.

Άλλες φορες η ανορεξια συνδεεται και με την απωλεια βαρους την αδυναμια. Και το αίσθημα κόπωσης Ο άρρωστος λέει χαρακτηριστικά: "Νοιώθω κουρασμένος, ενώ δεν έκανα τίποτα".

Ο ιατρικός όρος αδυναμία, έχει την έννοια της εξασθένησης των σωματικών δυνάμεων, της εξάντλησης, της ατονίας. Είναι δηλαδή υποκειμενικό αίσθημα που περιγράφεται απ' τον άρρωστο (σύμπτωμα). Απ' την άλλη μεριά, ο όρος μυϊκή αδυναμία εκτός από σύμπτωμα αναφέρεται και σε σημείο, δηλαδή εύρημα απ' τη φυσική εξέταση. Για το λόγο αυτό και προκειμένου να αποφεύγεται η σύγχυση, είναι προτιμότερη η χρήση του όρου καταβολή δυνάμεων όταν γίνεται αναφορά στην αδυναμία ως σύμπτωμα.

Η ανορεξία δεν πρέπει, ωστόσο, να συγχέεται με την αποφυγή λήψης τροφής που αποσκοπεί στην πρόληψη ενοχλημάτων που προκαλούνται απ' αυτή σε περιπτώσεις παθήσεων του πεπτικού συστήματος. Η κατάσταση αυτή αναφέρεται ως σιτοφοβία.

Η εναλλαγή ανορεξίας, ναυτίας και εμετών είναι συχνή σε άτομα με αγχώδη νεύρωση. Μερικές φορές, τα άτομα αυτά έχουν ικανοποιητική όρεξη, αλλά μόλις αρχίσουν να τρώνε αισθάνονται ότι χόρτασαν και δεν μπορούν να συνεχίσουν το φαγητό.

- Γιατρέ πως σχετίζονται τελικά, η νευρική ανορεξία, η απώλεια βάρους και η αδυναμία;

Πολύ σωστά, αναφέρετε αυτές τις τρεις έννοιες μαζί διότι τα συμπτώματα αυτά απαντούν συχνά σε συνδυασμό, στην κλινική πράξη. Πολλες φορες στα ιατρεια προσερχονται ασθενεις αιτιωμενοι ότι δεν εχουν ορεξη .η ότι χανουν βαρος.

Η σχέση ανορεξίας και απώλειας σωματικού βάρους μπορεί να φανεί πολλες φορες χρήσιμη στον ιατρικό προσανατολισμό καθότι ανορεξία που συνοδεύεται από απώλεια βάρους παρατηρείται σε περιπτώσεις κακοήθων νεοπλασματικών παθήσεων (κυρίως στομάχου, παγκρετος, παχέως εντέρου), σε παθήσεις χρόνιων λοιμωδών νόσων, όπως φυματίωσης, βρουκέλλωσης, μικροβιακής ενδοκαρδίτιδας, οστεομυελίτιδας, σε χρόνιες φλεγμονωδεις νόσων, όπως ρευματοειδούς αρθρίτιδας, ελκώδους κολίτιδας ή νόσου του Crohn, σε ενδοκρινολογικες παθήσεις , όπως υποφυσική και επινεφριδιακή ανεπάρκεια και τελος σε ψυχογενης διαταραχες, όπως αγχώδης νεύρωση, κατάθλιψη και ψυχογε νη ανορεξία (anorexia nervosa).

Αντίθετα ανορεξία χωρίς απώλεια σωματικού βάρους μπορεί να παρατηρηθεί σε περιπτωσεις μυξοιδήματος και ορισμένες φορές σε υστερία.

Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που έχουμε απώλεια σωματικού βάρους χωρίς ανορεξία, όπως υπερθυρεοειδισμού, σακχαρώδους διαβήτη και συνδρόμων δυσαπορρόφησης.

Πάντως σαν γενικό κανόνα θεωρούμε ότι κάθε πρόσφατη ακούσια απώλεια μεγαλύτερη του 5% του συνήθους σωματικού βάρους θεωρείται σημαντική και πρέπει να οδηγεί στη διερεύνηση των πιθανών αιτίων της.

- Όταν ένας ασθενής σας αναφέρει ότι μπορεί να πάσχει από ανορεξία, ή την καταβολή δυνάμεων, όπως είπατε, κ.Τσιρτσίδη ποια είναι τα βήματα που ακολουθείτε;

Αρχικά πρέπει να γίνει μια κλινική εκτίμηση της θρέψης. Η εκτίμηση της θρέψης βασίζεται στο ιστορικό διαιτητικών συνηθειών και τη γενική επισκόπηση και επιμελή αντικειμενική εξέταση του αρρώστου. Ένας άρρωστος που έχει ανορεξία δεν τρώει με τον ίδιο τρόπο που έτρωγε όταν ήταν υγιής. Ένας απλός τρόπος προσέγγισης είναι να ερωτηθεί ο άρρωστος πόσες φορές την εβδομάδα έτρωγε και πόσες τρώει τώρα κάθε μια απ' τις ακόλουθες μεγάλες κατηγορίες τροφίμων:

• κρέας, ψάρι, πουλερικά
• γάλα, τυρί και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα
• λίπη και λάδια
• λαχανικά και φρούτα,
• ψωμί και άλλα δημητριακά
• γλυκά, οινοπνευματώδη ποτά ή αναψυκτικά

Άλλη χρήσιμη πληροφορία είναι ο αριθμός, η ποσότητα και η κατανομή των γευμάτων μέσα στο 24ωρο. Μια πρόσφατη απώλεια βάρους μπορεί να είναι προοδευτική ή να αντιπροσωπεύει μια φάση από ένα μακροχρονιότερο κύκλο απωλειών και ανακτήσεων σωματικού βάρους.

- Κ. Τσιρτσίδη γίνεται λόγος για την ψυχογενή ανορεξία. Τι ακριβώς είναι και πόσο επικίνδυνη είναι;

Η Ψυχογενής ανορεξία είναι μια σοβαρή και επικίνδυνη για τη ζωή ασθένεια. Έχει από τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας (6%-20%) των ψυχικών νόσων που οφείλεται κυρίως στην ασιτία και στις ηλεκτρολυτικές διαταραχές που μπορούν να προκαλέσουν καρδιακή αρρυθμία.

Η παθολογική αυτή κατάσταση εμφανίζεται σε νεαρά άτομα, που στο σύνολο τους σχεδόν είναι γυναίκες, συνήθως της μέσης και της ανώτερης κοινωνικο-οικονομικής τάξης και χαρακτηρίζεται απ' το γεγονός ότι το άτομο που πάσχει επιβάλλει στον εαυτό του τη στέρηση τροφής, με σκοπό να χάσει βάρος.

Για τον ίδιο λόγο, μπορεί να χρησιμοποιεί και άλλα μέσα, όπως προκλητούς εμέτους, λήψη καθαρτικών, έντονη σωματική άσκηση.

Χαρακτηριστικές ψυχολογικές εκδηλώσεις είναι το αίσθημα ενοχής που παρουσιάζουν αυτά τα άτομα όταν τρώνε, καθώς και ο φόβος τους μήπως αυξηθεί το σωματικό τους βάρος. Αρνούνται ότι η κατάστασή τους είναι παθολογική και θεωρούν φυσική την κάτισχνη εμφάνισή τους.

Στις γυναίκες, η έμμηνη ρύση διακόπτεται κι αυτό μπορεί να γίνει πριν απ' την απώλεια του σωματικού βάρους.

- Πoια είναι τα βασικά συμπτώματα κάποιου που πάσχει από νευρική ανορεξία, γιατρέ;

Τα συμπτώματα ενός ατόμου που πάσχει από νευρική ανορεξία αποτελούνται κυρίως από διάφορες παθολογικές καταστάσεις:

• Τριχόπτωση. Ατροφία νυχιών, Ατροφία των δοντιών.
• Αϋπνίες.
• Υπόταση.
• Σοβαρές μεταβολικές διαταραχές.
• Τελετουργική στάση προς το φαγητό (π.χ. κόψιμο του φαγητού σε πολύ μικρά κομμάτια).
• Πρόκληση εμετού, χρήση καθαρτικών και διουρητικών φαρμάκων.
• Ακραία απώλεια βάρους.
• Κοιλιακοί πόνοι, ζαλάδες, λιποθυμίες, πρηξίματα σε πρόσωπο και στομάχι, κόπωση και μυϊκή ατονία.
• Δυσχρωμίες και ξηρότητα στο δέρμα.
• Διακοπές στον εμμηνορρυσιακό κύκλο ή αμηνόρροια.
• Μείωση της σεξουαλικής διάθεσης, προβλήματα στο κυκλοφορικό σύστημα και μείωση της οστικής μάζας.
• Διαταραγμένη αντίληψη για το σχήμα του σώματος ή το βάρος του.
• Άρνηση της ύπαρξης του προβλήματος.
• Κατάθλιψη και συνεχείς ψυχολογικές μεταπτώσεις (αμφιθυμία).
• Ανώμαλος καρδιακός ρυθμός.
• Άρνηση να αποκτήσει κανείς φυσιολογικό βάρος, ακόμα και αν ζυγίζει λιγότερο κατά 15% ή και περισσότερο του φυσιολογικού κ.α.

- Τέλος, γιατρέ, η πρόληψη είναι ακόμη μία φορά η λύση;

Λέγοντας πρόληψη σε αυτήν την περίπτωση εννοούμε τη συστηματική προσπάθεια αλλαγής των συνθηκών εκείνων που προκαλούν ή διαιωνίζουν την ασθένεια. Για να συμβεί κάτι τέτοιο, είναι αρχικά απαραίτητη η ενημέρωση όλων, σχετικά με τα σημάδια αυτής της διατροφικής διαταραχής και κατά δεύτερο η αποδοχή της ασθένειας από τον ίδιο τον ασθενή.

Thanks Doc!!

Βασίλειος Τσιρτσίδης Γενικός - Οικογενειακός Ιατρός