Κάτι τρέχει στον Έβρο

Είναι νόμιμο το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015;

Σύμφωνα με το άρθρο 44 παρ. 2 του Συντάγματος, δημοψήφισμα προκηρύσσεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για κρίσιμα εθνικά θέματα, ύστερα από απόφαση της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών, που λαμβάνεται με πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου ή για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά.

Με αφετηρία τη διάταξη αυτή του Συντάγματος, πολλοί υποστήριξαν ότι το συγκεκριμένο δημοψήφισμα είναι παράνομο, επειδή η απόφαση υπέρ του ναι ή του όχι, στο σχέδιο συμφωνίας που κατέθεσαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Δ.Ν.Τ. και η Ε.Κ.Τ., αποτελεί δημοσιονομικό ζήτημα, δηλαδή ζήτημα για το οποίο απαγορεύεται από τον υπέρτατο νόμο του κράτους η διεξαγωγή δημοψηφίσματος.

Προς διευκρίνιση του συγκεκριμένου άρθρου, η απαγόρευση δημοψηφίσματος για δημοσιονομικό ζήτημα απαγορεύεται μόνο στην περίπτωση του ψηφισμένου νομοσχεδίου και όχι στην περίπτωση κρίσιμου εθνικού ζητήματος, όπως είναι το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου.

Τ ο «πρόβλημα» που ανακύπτει με το συγκεκριμένο δημοψήφισμα είναι η οριοθέτηση της λέξης «κρίσιμο», για το οποίο δεν δίνει σαφείς πληροφορίες το Σύνταγμα. Δεδομένω ότι τα δημοψηφίσματα που έχουν διεξαχθεί μέχρι σήμερα στη χώρα μας(1920, 1924, 1935, 1946, 1974) αφορούσαν το πολίτευμα, ένα δημοψήφισμα για δημοσιονομικό ζήτημα φαντάζει μη κρίσιμο για κάποιους. Η άποψη αυτή όμως αίρεται από την πλειοψειφία των δημοσιολόγων. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Λέκτορας δημοσίου δικαίου νομικής σχολής Δ.Π.Θ. :

«Δεν νομίζω ότι μπορεί να αμφισβητηθεί ότι η συμφωνία ή μη με την πρόταση των δανειστών συνιστά τέτοιο «κρίσιμο εθνικό θέμα». Το ότι η διατύπωση του ερωτήματος επιχειρεί να προκαταλάβει το αποτέλεσμα είναι και πάλι ένα διαφορετικό ζήτημα που συνδέεται πάντως με τις εγγενείς αδυναμίες της δημοψηφισματικής διαδικασίας.»

Επιπροσθέτως, προς απάντηση εκείνων που θεωρούν ότι είναι «πιεστικό- αντισυνταγματικό» το μικρό χρονικό διάστημα κατά το οποίο οι Έλληνες έχουν κληθεί να αποφασίσουν, δεν ορίζεται πουθενά ο ελάχιστος χρόνος ο οποίος πρέπει να μεσολαβήσει από την αναγγελία του δημοψηφίσματος μέχρι την τελική διενέργειά του.

Συμφωνά με γνωστούς δημοσιολόγους, το «πιεστικό» της υπόθεσης είναι η απόλυτη ταύτιση του «ΟΧΙ» με την προστασία της εθνικής τιμής και υπερηφάνειας. Αναλυτικότερα όπως ανέφερε καθηγητής δημοσίου δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών, ένας λαός στου οποίου την ψυχοσύνθεση δεσπόζει ο αυθορμητισμός, δεν θα μπορούσε παρα να αντιδράσει αρχικά αρνητικά στο σενάριο της προσβολής της τιμής και της υπερηφάνειας του. Σε δεύτερη φάση όμως το πιθανότερο είναι, αυτός ο αυθορμητισμός να μετατραπεί σε συνυπολογισμό όλων των παραμέτρων και η αρχική αρνητική στάση να μετατραπεί σε απόλυτα θετική. Επομένως, σύμφωνα με την παραπάνω θεωρία, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα κριθεί από το εαν και κατα πόσο οι Έλληνες θα φτάσουν στη δεύτερη φάση.

Τη νομιμότητα του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου επισφράγισε και η υπ’ αριθμόν 2787/2015 απόφαση της ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας. Πιο συγκεκριμένα, την 1η Ιουλίου 2015, οι πολίτες Δημήτριος Μαναού και Σπύρος Νικολάου άσκησαν αίτηση ακυρώσεως του προεδρικού διατάγματος υπ’ αριθμόν 38/28.6.2015 περί προκύρηξης δημοψηφίσματος κατά του Προθυπουργού, του Υπουργικού Συμβουλίου, του Υπουργού εσωτερικών και διοικητικής Ανασυγκρότησης και του Υπουργού οικονομικών, οι οποίοι παρέστησαν στο δικαστήριο με τους νομικούς Συμβούλους του κράτους.

Το δικαστήριο ωστόσο απέρριψε την αίτηση ως απαράδεκτη με τα επιχειρήματα ότι το π.δ. της προκύρηξης του δημοψηφίσματος είναι μια κυβερνητική πράξη, δηλαδή μια πράξη που ΔΕΝ υπόκειται στον ακυρωτικό έλεγχο του ΣτΕ, σύμφωνα με το άρθρο 44 παρ. 2 του Συντάγματος και το άρθρο 45 παρ 5 του π.δ. 18/1989.

Σύμφωνα με το δεύτερο επιχείρημα, αρμόδιο για την ακύρωση της διοικητικής πράξης του δημοψηφίσματος, δεν είναι το ΣτΕ, αλλά το Ανώτατο Ειδικό Δικαστληριο σύμφωνα με το άρθρο 100 παρ. 1 του Συντάγματος.

Τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος: Τί σημαίνει ναι ή όχι;

1ον Σύμφωνα με το σύγγραμμα του Κ.Γ. Μαυριά, η πλειονότητα των θεωρητικών πιστεύει ότι το δημοψήφισμα έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα,ακριβώς γιατί ο συντακτικός νομοθέτης δεν προσδιορίζει τιε έννομες συνέπειές του. Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 82 παρ. 1 του Συντάγματος η Κυβέρνηση είναι αυτή που καθορίζει και κατευθύνει τη γενική πολιτική της χώρας. Με απλά λόγια αυτό σημαίνει ότι ο Πρωθυπουργός είναι απόλυτα θεμιτό να μην ακολοθήσει τελικά την απόφαση του λαού.

2ον Το ερώτημα που προτάθηκε στις 26.6.2015 στο υπουργικό Συμβούλιο προκειμένου να προτείνει την προκύρηξη του δημοψηφίσματος και κατ’ επέκταση το ερώτημα στο οποίο καλείται να απαντήσει ο ελληνικός λαός είναι το εξής:

«Πρέπει να γίνει αποδεκτό το σχέδιο συμφωνίας, το οποίο κατέθεσαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ΕΚΤ και το ΔΝΤ στο Eurogroup και αποτελείται από δύο μέρη που συγκροτούν την ενιαία πρότασή τους; Το πρώτο μέρος τιτλοφορείται μεταρρυθμίσεις για την ολοκλήρωση του τρέχοντος προγράμματος και πέραν αυτού ενώ το δεύτερο τιτλοφορείται ‘προκαταρκτική ανάλυση βιωσιμότητας χρέους».

Από τα παραπάνω επομένως, προκύπτει ότι είναι λάθος η ταύτιση του «ΟΧΙ» με την αυτόματη έξοδο της Ελλάδας από την Ευροζώνη και την Ε.Ε. και του «ΝΑΙ» με την παραμονή της Ελλάδας στους θεσμούς.

Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΥΠΕΡ ΤΟΥ «ΝΑΙ» ή του «ΟΧΙ» ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΑΣΗ ΥΠΕΡ Ή ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΜΟΝΟ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ!

3ον Αν η τελική απόφαση της Ελλάδας είναι «ΝΑΙ» , αυτό σημαίνει ότι τελικά θα γίνει δεκτό το σχέδιο της συμφωνίας των τριών ευρωπαϊκών θεσμών και στην Ελλάδα θα εφαρμοστούν τα μέτρα που προβλέπονται σε αυτό.

4ον Αν η τελική απόφαση της Ελλάδας είναι «ΟΧΙ» , αυτό σημαίνει ότι θα περάσει σε νέο κύκλο διαπραγματεύσεων με τους θεσμούς, ο οποίος θα στοχεύει στη εύρεση κοινής γραμμής πλεύσης και σίγουρα όχι στην υπογραφή των προηγούμενων μέτρων.

Αρνητική απάντηση στο δημοψήφιμα ΔΕΝ σημαίνει αποπομπή της Ελλάδας από την Ε.Ε. Άλλωστε η Σύνθήκη της Ε.Ε. δεν προβλέπει αποπομπή Κράτους – μέλους. Το μόνο που προβλέπεται στη Σ.Ε.Ε. είναι η εθελούσια απομάκρυνση( άρθρο 50)